Veelgestelde vragen over kokosolie

1) Kokosolie bestaat voor zeker 85% uit verzadigde vetzuren. Heeft dit geen negatieve implicaties voor het cholesterol?

2) Zijn verzadigde vetten hetzelfde als transvetten?

3) Als ik mijn gebruikelijke bak- en braadolie inruil voor kokosolie, krijg ik dan niet meer calorieën binnen? Verzadigde vetten leveren toch meer energie dan onverzadigde?

4) Wat is de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor kokosolie?


1) Kokosolie bestaat voor zeker 85% uit verzadigde vetzuren. Heeft dit geen negatieve implicaties voor het cholesterol?

Kokosolie bestaat inderdaad voor 85% uit verzadigde vetzuren. Een vaak gehoord argument tegen verzadigde vetten is dat het het LDL verhoogt. Het LDL wordt als het "slechte cholesterol" beschouwd, omdat het cholesterol naar de weefsels brengt. Strikt genomen is de uitspraak dat verzadigde vetten het LDL verhogen, waar. Maar deze informatie is niet volledig. Het is namelijk net zo waar dat verzadigde vetten het meest van alle vetten het goede HDL doen stijgen. Wat weinig mensen weten is dat de laatste wetenschappelijke inzichten aanwijzen dat de aanwezigheid van het goede HDL meer goed doet dan de aanwezigheid van het slechte LDL kwaad doet. Het "LDL-argument" begint dus een wat minder relevante benadering van de invloed op de gezondheid te worden en is op zijn retour.

Indien het LDL-argument niet veelzeggend meer is, blijft overeind dat verzadigde vetten het totaal cholesterol verhogen. Maar ook hier zit weer een "maar" aan het verhaal. De nieuwste inzichten tonen namelijk aan dat totaal cholesterol (dus alle deeltjes zoals LDL, HDL en VLDL bij elkaar opgeteld) ook niet langer de meest veelzeggende factor is.

Wetenschappers en clinici kijken tegenwoordig juist eerder naar de ratio totaal cholesterol-staat-tot-HDL-cholesterol, kortweg de cholesterol-HDL-cholesterolratio genoemd. Ook de Nederlandse Hartstichting beaamt dit. Het blijkt dat verzadigde vetten als totaalgroep géén verandering van betekenis uitoefenen op deze relevante waarde (dus in ieder geval geen negatieve). (Bron: Nederlandse Hartstichting)

Het is zelfs zo dat kokosolie, als één van de de verzadigde vetten, ingezet kan worden voor een verantwoord HDL-cholesterolgehalte (Mensink RP et al, 2003).

Terug naar boven

Terug naar Home

 


2) Zijn verzadigde vetten hetzelfde als transvetten?
 

Verzadigde vetten en transvetten zijn niet hetzelfde.

Verzadigde vetten hebben geen onverzadigde koolstofatomen in de keten, of anders gezegd: in de keten van een verzadigd vetzuur komt geen dubbele binding voor.

In de keten van transvetzuren komen wel dubbele bindingen en dus onverzadigde koolstofatomen voor.
Een bekend transvetzuur is elaïdinezuur, kort genoteerd 18:1 trans9. Dit betekent: het molecuul heeft 18 C-atomen, en één dubbele binding op het 9e C-atoom (in deze tekening het 9e atoom van links af gezien, ook wel het methyluiteinde genoemd) in de trans formatie. Het molecuul ziet er als volgt uit:

Elaidinezuur: een veelvoorkomend transvetzuur in de voeding, dat sterk lijkt op het verzadigde stearinezuur

De witgekleurde waterstofatomen bij de dubbele binding zitten aan weerszijden van de koolstofketen. Vandaar "trans" (Grieks voor "aan de andere kant"). Vergelijk dit molecuul met bijvoorbeeld oliezuur (18:1 cis9):

Oliezuur. Dit enkelvoudig onverzadigde vetzuur komt voor zo'n 70 procent voor in olijfolie.
 

Bij dit molecuul zitten de waterstofatomen bij de dubbele binding aan de zelfde kant, vandaar "cis" (Grieks voor "aan dezelfde kant"). Merk ook op wat deze positionering met het molecuul doet in ruimtelijk opzicht: een kromming.

Stearinezuur, ook een molecuul met 18 C-atomen, heeft echter geen trans- of cis-bindingen en is daarentegen volledig verzadigd (van H-atomen). Stearinezuur ziet er als volgt uit:

Stearinezuur. Een verzadigd vetzuur met 18 C-atomen.

Vergeleken met het transvetzuur elaïdinezuur, lijkt er weinig verschil, op de onverzadigde binding na.
Het is ook om deze ruimtelijke eigenschap van het transvetzuur dat het wordt toegepast in gebak en koek: het bootst namelijk de chemische eigenschappen na van verzadigde vetzuren. Deze chemische eigenschappen zijn wenselijk voor de sensorische eigenschappen in koek en gebak, bijvoorbeeld de knapperigheid van deeg.

Het probleem is echter dat transvetzuren en verzadigde vetzuren fysiologisch / biochemisch niet dezelfde eigenschappen hebben. Internationaal onderzoek op het gebied van transvetzuren leert dat transvetzuren celfuncties verstoren en veel enzymen negatief beïnvloeden. Immers, vetzuren uit de voeding worden gedeeltelijk opgenomen in de celmembranen van de cellen. Als gevolg van deze verstoringen kunnen bijvoorbeeld essentiële omega-3- en -6-vetzuren (α-linoleenzuur , linolzuur) niet meer omgezet worden in beschermende stoffen. De hiernavolgende nadelige effecten van transvetzuren zijn door onderzoek aan het licht gekomen:

  • verhoging van LDL-cholesterol
  • verlaging van HDL-cholesterol
  • verslechtering van de LDL / HDL-ratio
  • verslechtering van de cholesterol-HDL-cholesterolratio
  • verhoging van lipoproteïne-a
  • afname van gezichtsscherpte in baby's van moeders met relatief hoge concentraties transvetzuren in de moedermelk
  • laag geboortegewicht
  • chronisch verhoogde insulinewaarden wat een verhoogde kans op diabetes inhoudt
  • verslechterde reactie van bloedcellen op insuline
  • inferieur sperma en verlaagde testosteronwaarden bij mannen
  • functiebeperking van membraanenzymen zoals delta-6-desaturase, waardoor de omzetting van linolzuur in arachidonzuur minder goed verloopt
  • verandering van de fysiologische eigenschappen van biologische membranen, zoals membraanelasticiteit
    nadelige beïnvloeding van de omzetting van plantaardige omega-3-vetzuren naar verlengde omega-3-weefselvetzuren
     

Vergelijken we dit met enkele eigenschappen van verzadigde vetzuren:

Terug naar boven

Terug naar Home

 

3) Als ik mijn gebruikelijke bak- en braadolie inruil voor kokosolie, krijg ik dan niet meer calorieën binnen? Verzadigde vetten leveren toch meer energie dan onverzadigde?


Kokosolie bestaat voor meer dan 2/3 uit MCT (middellange keten vetzuren). Deze MCT leveren 8,6 kcal per gram.

Kokosolie heeft ook een direct stimulerend effect op de schildklier. De schildklier is het orgaan dat het "verbrandingsvuurtje" hoger of lager kan zetten. Onderzoek wijst uit, dat gelijkwaardige vervanging van gangbare vetten door kokosolie de (vet)stofwisseling stimuleert (St-Onge MP et al, 2002; St-Onge MP et al, 2003 (1), St-Onge MP et al, 2003 (2)).

 

Terug naar boven

Terug naar Home

4) Wat is de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor kokosolie?


De door de Amerikaanse wetenschapper Mary Enig aanbevolen hoeveelheid kokosolie per dag is 2 tot 4 eetlepels. Hierin zit verhoudingsgewijs evenveel laurinezuur (het meest prominente vetzuur in kokosolie, 50%) als baby's met de moedermelk binnenkrijgen, hetgeen hun weerstand helpt te verhogen tegen ongunstige bacteriën en schimmels. Het lichaam maakt van laurinezuur namelijk het krachtig monolaurine. 2 tot 4 eetlepels kokosolie levert 20 tot 40 gram kokosolie en dat staat gelijk aan zo'n 10 tot 20 gram laurinezuur.


Geraadpleegde bron bij FAQ: Mary G. Enig, Ph.D. Feiten over vetten. Het complete basiswerk over de voedingswaarde van oliën, vetten en cholesterol. Drukkerij Bakker, Roelofarendsveen (2003, vertaling); ISBN 90-806706-18. (Oorspronkelijke titel: Mary G. Enig, Ph.D. Know Your Fats: The complete Primer for Understanding the Nutrition of Fats, Oils, and Cholesterol. Bethesdapress, USU (2000); ISBN 0-9678126-0-7)
 

Terug naar boven

Terug naar Home